Τρίτη, 26 Ιανουαρίου 2010

Απολογισμός δράσεων για το 2009 – Στόχοι για το 2010

Στις 24 Ιανουαρίου 2010, στα γραφεία του συλλόγου μας, έγινε με επιτυχία και με αρκετό κόσμο το κόψιμο τις βασιλόπιτας. Ο τυχερός της χρονιάς ήταν ό γραμματέας μας Βασίλης Σεραφείμ. Το φλουρί συνοδευόταν από ένα καλαίσθητο ασημένιο μενταγιόν με το έμβλημα του συλλόγου μας, όπως φαίνεται στην φωτογραφία.
Την κοπή της πίτας είχε προηγηθεί ο απολογισμός των δράσεων του συλλόγου για το 2009 και οι στόχοι του συλλόγου για το 2010.






Απολογισμός των δράσεων του συλλόγου για το 2009




1.Εφημερίδα.
Συνεχίστηκε η κυκλοφορία της εφημερίδας μας, (βγάλαμε τα τεύχη 20, 21, 22 και 23), ενώ προστέθηκαν και νέοι συνεργάτες. Η εφημερίδα μας μοιραζότανε σε 36 σημεία και σε 25 χωριά στην Χαλκιδική.

2.Ραδιόφωνο.

Και η ραδιοφωνική μας ομάδα συνέχισε πέρσι τις εκπομπές της και η φωνή του συλλόγου μας ακούστηκε σε πολλά μέρη της Ελλάδας. Υπεύθυνος ήταν ο Δημήτρης Σαϊτιώτης και μέλη η Τασούλα Νάτσιου, ο Θανάσης Γραμμένος, ο Βαγγέλης Μίχος, η Μαγδαληνή Μουζακίδου και Στράτος Παλαιολόγου. Φιλοξενούμενη στο Δημοτικό Ραδιόφωνο Πολύγύρου, κάθε Τετάρτη στις 6:00 το απόγευμα.

3.Έκδοση βιβλίου.

Ο σύλλογος χρηματοδότησε την έκδοση βιβλίου με τα ανέκδοτα ποιήματα του Αργύρη Μπαρή. Να ευχαριστήσουμε την Καίτη Μπαρη και τα παιδιά της.

4.Δενδροφύτευση.

Τον Μάρτιο που μας πέρασε οργανώσαμε και κάναμε δενροφύτευση στον δρόμο από το παλιό στο καινούργιο χωριό.

5.Αντικατάσταση μελών στο συμβούλιο.

Στο χρόνο που μας πέρασε αντικαταστάθηκαν 3 μέλη του συμβουλίου. Η Λούλα Μίλκογλου με τον Νίκο Βαβδινό. Ο Χρήστος Καγιακεϊσίδης με τον Δημήτρη Αδαμόπουλο και Νίτσα Αποστολά με την Τασούλα Ρεπάνη. Να ευχαριστήσουμε τους παλιούς για την προσφορά τους και να ευχηθούμε στους νέους καλή δύναμη. Έτσι το σημερινό συμβούλιο έχει: Πρόεδρος Γραμμένος Κ. Θανάσης, αντιπρόεδρος Κυριακίδου Γιάννα, γραμματέας Σεραφείμ Βασίλης, ταμίας Γκογκόση Μαρία, μέλη Βαβδινός Νίκος, Αδαμόπουλος Δημήτρης και Ρεπάνη Τασούλα.

6.Εγκώμια.

Όπως κάθε χρόνο έτσι και πέρσι μια χορωδία γυναικών με την καθοδήγηση του Νίκου Γκατζέ, είπε τα εγκώμια την
Μεγάλη Παρασκευή.


7.Επέκταση βιβλιοθήκης.

Επεκτάθηκε η δανειστική μας βιβλιοθήκη με την αφιλοκερδή προσφορά του Θανάση και Βασίλη Μανίκα αλλά και άλλων μελών μας.

8.Παλιό δημοτικό σχολείο.

Με οικονομική βοήθεια του δήμου Πολυγύρου και του Γιάννη Ρεπάνη αλλά και με πολύ προσωπική δουλειά αρκετών συγχωριανών μας το παλιό σχολείο και αυλή του μεταμορφώθηκαν. Περάστηκε το νερό και το ηλεκτρικό ρεύμα. Έγινα σκεπές στο συσσίτιο και στο μαγειρείο. Κατασκευάστηκαν τα κολονάκια και η αυλόπορτα και τέλος μπήκαν όλα τα κουφώματα, πιστά αντίγραφα των παλιών.

9.Παρακαμνοί.

Οργανώσαμε πάλι το έθιμο των παρακαμνών για τους μικρούς και μεγάλους φίλους μας.

10.Ποιητική βραδιά.

Ήταν η σημαντικότερη εκδήλωση του συλλόγου μας για την χρονιά που μας πέρασε όχι μόνο για το χωριό μας, αλλά ίσως για την Χαλκιδική. Η εκδήλωση ήταν αφιερωμένη στον ποιητή του χωριού μας Αργύρη Μπαρή. Προετοιμασμένη πολύ καλά και για την οποία δούλεψε πολύς κόσμος όμως ιδιαίτερη ήταν η προσφορά του Βαγγέλη Μίχου.

11.Διαγωνισμός παιδικής ζωγραφικής.

Με πολύ επιτυχία οργανώθηκε για τέταρτη συνεχόμενη αυτή η γιορτή για τα παιδιά. Υπεύθυνη ήταν η Τασούλα Νάτσιου και μαζί στην προσπάθεια ο Βασίλης Σεραφείμ και Φούλα Ζαγορίτη.

12.Αυτές ήταν οι κυριότερες δράσεις του συλλόγου μας. Υπήρχαν φυσικά και πολλές άλλες μικρότερες δραστηριότητες. Να ευχαριστήσουμε από καρδιά μας όλους για την προσφορά τους.


Το Δ.Σ.
του Συλλόγου

Στόχοι του συλλόγου για το 2010


1.Παράλληλες εκδηλώσεις στους Φωταρούς.
Ήδη για το 2010 διοργανώσαμε με επιτυχία ομαδική έκθεση ζωγραφικής παράλληλα με το έθιμο των Φωταρών. Υπεύθυνη ήταν η Φούλα Ζαγορίτη και μαζί της ο Βασίλης Σεραφείμ και η Τασούλα Νάτσιου. Συμμετείχαν οκτώ καλλιτέχνες του τόπου μας που τους ευχαριστούμε πολύ.

2.Ραδιόφωνο.
Και η ραδιοφωνική μας ομάδα έχει αρχίσει τις εκπομπές της πάλι. Υπεύθυνη είναι για φέτος η Μαγδαληνή Μουζακίδου και μέλη ο Δημήτρης Σαϊτιώτης η Τασούλα Νάτσιου, ο Δημήτρης Αδαμόπουλος, ο Βαγγέλης Μίχος, η Κατερίνα Νάτσιου και Στράτος Παλαιολόγου. Φιλοξενούμενη πάντα στο Δημοτικό Ραδιόφωνο Πολύγύρου, κάθε Τετάρτη στις 6:00 το απόγευμα.

3.Εφημερίδα.
Καλώς εχόντων των πραγμάτων θα συνεχιστεί και φέτος η κυκλοφορία της εφημερίδας μας, με στόχο να αυξηθούν τα σημεία διανομείς στην Χαλκιδική και να παραμείνει σταθερή η ποιότητάς της.

4.Διατήρηση δραστηριοτήτων.
Στόχος μας είναι να επαναλάβουμε τους παρακαμνιούς, τα εγκώμια και τον διαγωνισμό παιδικής ζωγραφικής.

5.Τηλεφωνικός κατάλογος.
Σκοπεύουμε να εκδώσουμε τηλεφωνικό κατάλογο του χωριού μας, ο οποίος θα είναι ταυτόχρονα και μια εικαστική παρέμβαση για τον τόπο μας.

6.Ποιητική βραδιά.
Έχουμε ήδη πάρει απόφαση να επαναλάβουμε στις αρχές Αυγούστου ένα ποιητικό αφιέρωμα στους Χαλκιδικιώτες ποιητές. Όλα αυτά με προσοχή, σεβασμό και εργασίες που θα συνεχιστούν στο παλιό σχολείο με το σκεπτικό να γίνει μελλοντικά ένα πολιτιστικό κέντρο.

7.Δενδροφύτευση.
Θα συνεχίσουμε την δενδροφύτευση στον κομμάτι από τον κεντρικό δρόμο στο καινούργιο χωριό. Οι φλαμουριές έχουν από καιρό παραγγελθεί και εγκριθεί από τα δασαρχείο Σερρών.

8.Σαν σύλλογος είμαστε “ανοιχτοί” σε ότι αξιόλογη πολιτιστική δράση μπορούμε να διοργανώσουμε. Φυσικά προϋπόθεση είναι η όση δυνατόν μεγαλύτερη συμμετοχή του κόσμου.


Το Δ.Σ.
του Συλλόγου


Τρίτη, 19 Ιανουαρίου 2010

Κοπή Βασιλόπιτας


Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Παλαιοκαστρου “Τα Αηδόνια” προσκαλεί όλα τα μέλη και τους φίλους του συλλόγου, την Κυριακή 24 Ιανουαρίου και ώρα 11:00, στο κτίριο του συλλόγου, για να γίνει η κοπή της πρωτοχρονιάτικης βασιλόπιτας.

Θα προηγηθεί απολογισμός των έργων του συλλόγου για το προηγούμενο έτος καθώς και οικονομικός απολογισμός.

Το Δ.Σ.

Καλή χρονιά

Παρασκευή, 8 Ιανουαρίου 2010

Στον απόηχο των φωτάρων

Ενα μικρό φωτογραφικό δείγμα από το έθιμο-δρώμενο των Φωταρών και από την παράλληλη εκδήλωση της ομαδικής έκθεσης ζωγραφικής των οκτώ καλλιτεχνών του τόπου μας











Δευτέρα, 4 Ιανουαρίου 2010

Οι Φωταροί 2010

Οι Φωταροί

ΟΙ ΦΩΤΑΡΟΙ

Οι Φωταροί με συνοδεία μουσικής γυρνάνε στα σπίτια του χωριού για να πούνε το παραδοσιακό τραγούδιΜπροστά ο Βασιλιάς στην μέση ο Μάγειρας και ακολουθούν οι Φωταροί κρατώντας τις μαχαίρες με τα δόντια τους, κατά παραγγελία του Βασιλιά

Κορυφαίο πολιτιστικό γεγονός για το Παλαιόκαστρο Χαλκιδικής από πάρα πολλά χρόνια πριν, είναι “Οι Φωταροί”.
Παραμονή αλλά και ανήμερα των Θεοφανείων, πραγματοποιείται εδώ και χρόνια, ένα έθιμο με μορφή δρώμενου, που ίσως είναι και μοναδικό, όσον αναφορά το εθιμοτυπικό του, στον Ελληνικό χώρο. Την ονομασία του την οφείλει στην ημέρα που πραγματοποιείται. Στην ημέρα των Φώτων.
Λαϊκό Δρώμενο, όπως μας αποκαλύπτει και η ίδια η λέξη, είναι το είδος εθίμου που έχει δράση. Είναι σαν μια μορφή λαϊκού θεάτρου, με την συμμετοχή μιας ομάδας ατόμων από την ίδια κοινότητα. Αυτή η λαϊκή ομάδα συντηρεί, διατηρεί και αναβιώνει αυτήν την πρωτότυπη και αυθεντική παράδοση του τόπου.

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΕΘΙΜΟΥ

Προάγγελος της τέλεσης του δρώμενου είναι το χαρμόσυνο χτύπημα της καμπάνας στην εκκλησία του χωριού μας, το απόγευμα της παραμονής των Θεοφανείων.
Την παραμονή λοιπόν και αφού νυχτώσει μαζεύονται οι Φωταροί στην εκκλησία του χωριού, στον Άγιο Αθανάσιο. Αφού χτυπήσουν την καμπάνα, ορκίζεται ο “βασιλιάς”.
Η “ορκωμοσία” είναι απλή και συμβολική. Μπροστά στην εικόνα του Αγίου κάνει τρεις μετάνοιες για να πάρει την ευλογία του. Ο “βασιλιάς” είναι αυτός που θα φορέσει την παραδοσιακή κάπα των βοσκών και τα κουδούνια, θα κρατάει την μεγαλύτερη μαχαίρα και θα σύρει το χορό την άλλη μέρα.
Από αυτήν την στιγμή αρχίζει ουσιαστικά το έθιμο.

Στη συνέχεια όλοι οι Φωταροί γυρίζουν τα σπίτια του χωριού προσφέροντας απλόχερα την ευθυμία και την χαρά σε όλους τους συγχωριανούς και λέγοντας το τραγούδι-κάλαντα των Φώτων. Αυτά έχουν τις ιδιαιτερότητές τους, αφού υπάρχει τραγούδι για κάθε μέλος της οικογένειας.
Παλιότερα το πρώτο τραγούδι το λέγανε στην εικόνα του Αϊ-Θανάση.
Υπάρχει τραγούδι, α) για τον ”άρχοντα και την αρχόντισσα” δηλαδή τον νοικοκύρη του σπιτιού και τη σύζυγό του, β) για τον “λεβέντη” δηλαδή για το ελεύθερο αγόρι του σπιτιού, γ) για την “κόρη” την ελεύθερη κοπέλα, δ) το “αστρούδι” δηλαδή το μικρό παιδί της οικογένειας, ε) για την “πόζα” δηλαδή τη χήρα γυναίκα, στ) για τον “παπά” του χωριού και ζ) τέλος όλα τα κάλαντα τελειώνουν με τα “σπίτια” το τραγούδι της ευημερίας του κάθε νοικοκυριού.
Βέβαια όπως είναι φυσικό, ανάλογα με τα άτομα της οικογένειας λέγονται και οι ανάλογες στροφές του τραγουδιού.

Σε κάθε σπίτι η νοικοκυρά έχει ετοιμάσει τα απαραίτητα κεράσματα για τους Φωταρούς. Υπάρχει παντού ένα ποτήρι τσίπουρο καθώς και μεζέδες, αλλού νηστίσιμους μιας και είναι μέρα νηστείας και αλλού λουκάνικο και χοιρινό από το γουρούνι που σφάχτηκε τα Χριστούγεννα. Το τσίπουρο είναι απαραίτητο για να ζεστάνει τους Φωταρούς σε μια τόσο κρύα νύχτα, αλλά και να τους ευθυμήσει κατά τη διάρκεια της επίσκεψής τους από σπίτι σε σπίτι.
Αφού οι Φωταροί έχουν γυρίσει όλα τα σπίτια του χωριού το βράδυ της παραμονής, τελευταίο σπίτι αφήνουν, για τη μέρα των Φώτων, το σπίτι του παπά.
Την ημέρα λοιπόν των Φώτων, όταν σχολάσει η εκκλησία και έχει γίνει ο αγιασμός των νερών, πηγαίνουν και στο σπίτι του παπά του χωριού, για τον οποίο υπάρχει ιδιαίτερο τραγούδι.

ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΕΘΙΜΟΥ

Χορός των Φωταρών γύρω από το λουκάνικοΣκηνές μάχης για το ποιος θα αρπάξει το λουκάνικο και θα είναι ο τυχερός της χρονιάς

Ο “βασιλιάς”.
Ο βασιλιάς, είναι αυτός που την προηγούμενη μέρα ορκίστηκε μπροστά στην εικόνα του Αγίου Αθανασίου. Φοράει το ταλαγάνι (παραδοσιακή κάπα των βοσκών) και φορτώνεται με μεγάλα κουδούνια (τούντσια και ντουμπλέκες), τα οποία κάνουν εκκωφαντικό θόρυβο. Βάζει στην πλάτη του, κάτω από το ταλαγάνι, ένα μαξιλάρι, ώστε να φαίνεται καμπούρης και αστείος. Κρατάει ένα μεγάλο ξύλινο σπαθί με το οποίο κάνει κινήσεις-παραγγέλματα, Τον χρησιμεύει για να χτυπά ή να αποθαρρύνει τους “ανεπιθύμητους” αλλά και να τιμωρεί τους “ανυπάκουους” από την ακολουθία του στον χορού. Είναι αυτός που σέρνει πρώτος το χορό.

Ο “μάγειρας”.
Είναι ντυμένος τσολιάς. Δεν χορεύει μαζί με τους άλλους Φωταρούς, αλλά κάθεται στην μέση του χορού δίπλα στο λουκάνικο. Κρατάει ένα μεγάλο ξύλινο σπαθί, αλλά δεν ακολουθεί τα παραγγέλματα του “βασιλιά”. Έργο του είναι να φυλάει το λουκάνικο.

Οι “Φωταροί”.
Είναι ντυμένοι με παραδοσιακές στολές και αποτελούν το κυρίως σώμα του χορού. Αποτελούν την ακολουθία του “βασιλιά”. Κρατάνε στα χέρια τους μεγάλα ξύλινα σπαθιά. Ακολουθούν με αυτά τις κινήσεις-παραγγέλματα του “βασιλιά”, αλλά προστατεύουν και το λουκάνικο.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΔΡΩΜΕΝΟΥ

Μεγάλος χορός από όλους τους επισκέπτες του εθίμουΟ Βασιλιάς με τα μεγάλα κουδούνια σηκώνει την μαχαίρα ψηλά και ακολουθούν το παράγγελμα οι Φωταροί

Πρωταγωνιστής όλου του δρώμενου είναι ένα λουκάνικο.
Την ημέρα λοιπόν των Φώτων γύρω στο μεσημέρι, ο κόσμος έχει ήδη συγκεντρωθεί στην κεντρική πλατεία ή στον προαύλιο χώρου του συλλόγου, (πρώην Δημοτικό σχολείο). Κάθε χρόνο, παρά το δύσκολο της εποχής, ο κόσμος είναι πολύς, όχι μόνο από το χωριό μας αλλά και από τις γύρω περιοχές. Σε λίγο ακούγεται ο ήχος των μεγάλων κουδουνιών και οι Φωταροί κάνουν την εντυπωσιακή εμφάνισή τους. Πρώτος, με την περίεργή του περιβολή, εμφανίζεται ο “Βασιλιάς”. Ακολουθούν οι Φωταροί και τελευταίος βγαίνει ο “Mάγειρας”, κρατώντας δεμένο σε ένα μικρό κοντάρι το λουκάνικο. Όλοι κρατούν στα χέρια τους από ένα ξύλινο σπαθί, για να ξυλοφορτώσουν αυτούς που θα επιδιώξουν να πάρουν το λουκάνικο.
Στην μέση του χορού μπήγεται το μικρό κοντάρι, που πάνω του είναι δεμένο το λουκάνικο και γύρω από αυτό αρχίζουν τον χορό οι Φωταροί.
Σκοπός του εθίμου: όποιος θέλει από τον κόσμο που παρακολουθεί μπορεί να προσπαθήσει να πάρει το λουκάνικο.
Από την άλλη μεριά οι Φωταροί είναι αυτοί που φυλάνε με τις μαχαίρες το λουκάνικο και δεν επιτρέπουν να το πάρουν.
Όπως καταλαβαίνετε, κεντρικό “πρόσωπο” του εθίμου είναι το λουκάνικο! Αυτός που θα καταφέρει τελικά να το πάρει, θα είναι ο καλότυχος της χρονιάς.

Ο χορός αρχίζει. Ο “βασιλιάς” που χορεύει πρώτος με τη μαχαίρα του κάνει διάφορες κινήσεις-παραγγέλματα, που και οι υπόλοιποι Φωταροί είναι υποχρεωμένοι να μιμούνται. Σε διαφορετική περίπτωση, ο “βασιλιάς” έχει το δικαίωμα σ’ αυτόν που δεν υπακούσει να τον τιμωρήσει χτυπώντας τον με τη μαχαίρα.

Όσοι βρίσκονται έξω από το χορό προσπαθούν να πάρουν το λουκάνικο. Οι πιο τολμηροί που θα δοκιμάσουν, θα δεχτούν χτυπήματα από όλους τους Φωταρούς.
Ο χορός θα τελειώσει όταν θα έρθει κάποιος απ’ έξω από το χορό και θα καταφέρει να πάρει το λουκάνικο και να τρέξει μακριά. Οι μαχαίρες πετιούνται στη μέση του χορού, (παλιότερα τις πετούσαν ξοπίσω από αυτόν που είχε πάρει το λουκάνικο και έτρεχε μακριά) και ο χώρος είναι έτοιμος για να δεχθεί όλους τους καλεσμένους, που όλη αυτή την ώρα, παρακολουθούσαν με ενδιαφέρον τα δρώμενα.
Σε λίγο στήνεται μεγάλος χορός με την συμμετοχή όλου του κόσμου και κρατάει μέχρι να βασιλέψει ο ήλιος.
Σε όλη τη διάρκεια του γλεντιού μοιράζεται στους καλεσμένους άφθονο κρασί και λουκάνικα.

ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΘΙΜΟΥ

Σύμφωνα με μελέτες και καταγραφές διαφόρων Ερευνητικών Κέντρων Λαογραφίας στην Ελλάδα τέτοιου είδους έθιμα-δρώμενα έχουν τις ρίζες τους στις διονυσιακές τελετές της αρχαίας Ελλάδας.
Οι Φωταροί του Παλαιοκάστρου με το γενικότερο τελετουργικό πλαισίωμα, είναι μια τοπική παραλλαγή του εθίμου των μεταμφιέσεων του Δωδεκαημέρου, με άμεση αναγωγή σε στοιχεία του Διονυσιακού λατρευτικού κύκλου.
Το ότι δηλαδή ο “Βασιλιάς” φοράει ταλαγάνι, οι κουδούνες και το μαξιλάρι-καμπούρα, ο “Μάγειρας” ντυμένος τσολιάς, οι μιμητικές κινήσεις των Φωταρών, το κέντρο του ενδιαφέροντος να είναι ένα λουκάνικο, τα κεράσματα, τα πειράγματα, ο χορός, οι ευχές και τέλος η ενεργή συμμετοχή του κόσμου, είναι πυρήνας πολλών αγροτικών τελετουργιών που έχουν ως κύριο σκοπό την καλοχρονιά και συμβολίζουν το ξύπνημα και την αναγέννηση της γης ενόψει της άνοιξης που έρχεται.

Όπως συμβαίνει σε πολλές περιοχές και περιπτώσεις όλα αυτά τα ειδωλολατρικά έθιμα δεν μπόρεσαν να σβηστούν από την Χριστιανική θρησκεία γιατί ήταν πολύ βαθιά ριζωμένα μέσα στην ζωή των ανθρώπων, κυρίως των αγροτικών περιοχών. Έτσι λοιπόν τα ενσωμάτωσε μέσα σε αυτήν. Γι’ αυτό βλέπουμε και τους Φωταρούς να αρχίζουν από την εκκλησία προσκυνώντας την εικόνα του αγίου και να τελειώνουν με το σπίτι του παπά.
Επίσης τέτοιου είδους διονυσιακά κατάλοιπα στους μεταγενέστερους χρόνους άλλαξαν σκοπούς και στόχους. Έτσι και οι Φωταροί στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, όπως σε όλη σχεδόν την Ελλάδα, προσαρμόστηκαν στις ανάγκες της τότε εποχής.
Στο Παλαιόκαστρο λοιπόν έρχονταν οι Τούρκοι και μάζευαν το φόρο της δεκάτης. Μέσα στο χειμώνα που είχε τελειώσει πια και η συγκομιδή των καρπών της γης με αποτέλεσμα τα κελάρια των χωριανών μας να είναι γεμάτα. Έρχονταν λοιπόν οι Τούρκοι στο χωριό για να εισπράξουν τον παραπάνω φόρο άλλοτε σε είδος και άλλοτε σε χρήμα. Οι παππούδες μας για να τους ξεγελάσουν και να γλιτώσουν τους φόρους, πραγματοποιούσαν το γλέντι των Φωταρών, όπου μεθούσαν τους Τούρκους αξιωματούχους και τους έβαζαν να υπογράψουν χαρτιά, στα οποία φαίνονταν ότι δεν τους χρωστούσαν τίποτα. Έτσι γλίτωναν από αυτόν τον αβάσταχτο φόρο.

Εκείνο που έχει σημασία είναι πως τέτοια έθιμα αξιέπαινα αναβιώνουν κάθε χρόνο, ως έκφραση ψυχικής ανάγκης και ως εκπλήρωση καθήκοντος προς την τοπική κοινωνία. Δεν πρέπει λοιπόν να χαθούν και η διατήρηση και συνέχισή τους εξαρτάται πια από εμάς. Για να μην ξεχνούν οι μεγαλύτεροι και να μαθαίνουν οι νεότεροι…

ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΤΩΝ ΦΩΤΑΡΩΝ

Σήμερα είν’ τα Φώτα και ο φωτισμός
και χαρά μεγάλη στους ουρανούς.
Σήμερα η κυρά μας η Παναγιά
σπάργανα οικονόμου κεριά αναφτεί
σπάργανα οικονόμου κεριά αναφτεί
και τον Αι-Γιάννη παρακαλεί.
Για να ρίξει δρόσο και λίβανο
να καταπραγώσουν τα είδωλα.
Σαν τα είπαμε όλα και είδε ο Χριστός
σήμερα είν’ τα Φώτα κι ο φωτισμός.

ΤΑ ΑΥΘΕΝΤΙΚΑ

Για τον άρχοντα και την αρχόντισσα

Νε ναρχό-νος
με την νιν αρχό-νο-ντισσα
στην σκα-να-λα π’ ανιβαίνουν.
Νε καθί νι σκαλί νι κι ρω-νώ-τημα
καθί νι σκαλί κι λόγους.

Νε πουλλά είπαμι βρε σ’ αυτόν
τουν αρχόντ’
ας που-νού-μι τουν λιβέντι.

Για τον λεβέντη

Νε νε να νας λιβέ-νέ-ντης
κι νιντιλής
ένα νας μι τα μαχαίρια.
Νε μι τα να μαχαί-νέ-ρια πι-νι-ρπατεί
τη χω-νώ-ρα φοβερίζει.
Νε για δώ-νώ-στι μι βρε
αυτήν π’ αγαπώ
ή για διώξτιμι κι μένα.
Νε θα πά-να-ου πά-να-νου στα να βουνά
να κουβαλώ λιθάρια.
Νε λιθά-να-ρια μι νε τους ω-νό-μους μου
άμμο μι την πουδιά μου.
Νε να φκιά-να-σου σπί-νι-τια νου-νου-ιαστά
να βάλω την αγάπη μ’.

Νε πουλλά είπαμι βρε
σ’ αυτόν τουν λιβέντ’
ας που-νού-μι κι τον άλλον.

Νε τον έ-νε-λουζι
νε τουν χτέ-νε-νιζι
κι στου νου σκουλιό τον στέλνει.
Νε κι ου δα-να-σκαλου-νου-ς τουν
κα-να-ρτερει με μια ασημένια βέργα.

Νε πουλλά είπαμι βρε
σ’ αυτόν τουν λιβέντ’
ας που-νού-μι κι την κόρη.

Για την κόρη

Νε προξέ-νε-νητά-να-δες ε-νέ-ρχοντι
απου πάν απού την πόλη.
Νε ρουτού-νού-σαν
κι νι ξανά-να-ρουτούν
που θα έβρουν τέτοια κόρη.
Νε τετοιά να ψηλή
νε τετοιά να λιγνή
τέτοια να μαυρουματούσα.

Νε πουλλά είπαμι βρε σ’ αυτήν
να την κόρ’ ας που-νού-μι
και την άλλη.

Νε μια κο-νό-ρη εί-νε-χι η μα-νά-να της
μια κι ‘νι χαϊδεμένη.
Νε κυράμ νε την θυ-νι-γατέ-νε-ρα σου
την πολυχαϊδεμένη.
Νε γραμμα-νά-τικό νο την
Ε-νε-δωσείς κι πα-να-παδιά
θα γένει.

Νε πουλλά είπαμι βρε σ’ αυτήν
να την κόρ’ ας που-νού-μι
και την άλλη.

Νε μια κό-νό-ρη ε-νε-πε-νε-νέφτηκε
εμπροστα στα παληκάρια.
Νε που ε-νέ-κλουθε
νε που ε-νέ-πλικει
τρείς μη-νή-νες ένα δράχτι.

Νε πουλλά είπαμι βρε σ’ αυτήν
την κορ’ ας που-νού-μι
κι την πόζα.

Για την πόζα

Νε καθί-νι-σι η μπο-νό-ζαμ κα-να-θισι
σι πρα-να-σινου λιβάδι.
Νε κι απ’ του νου φλουρί νι
δε φαί-νε-νισί
κι απ’ του νου μαργαριτάρι.

Νε πουλλά είπαμι βρε σ’ αυτή
να τη μποζ’ ας που-νού-μι
κι τ’ αστρούδι.

Για το αστρούδι

Νε κι αυτού νου τ’αστρού-νού-δι
του νου μικρό που
πάεν’ μι του φιγγάρι.
Νε ας μου νου του χα-νά-ριζι
ου νου θειός κι ιγώ
θα τουν αξιώσου.

Νε πουλλά είπαμι βρε σ’ αυτού
νου τ’ αστρούδ’
ας που-νού-μι κι του παπά.

Για τον παπά

Νε σηκού-νου-μ παπά να κι δε-νε-σπουτά
σήκου-νου κι μη κοιμάσι.
Νε σηκού-νου να πας νας στην εκκλησιά
να ψα-νά-λλεις να διαβάσεις.

Νε πουλλά είπαμι βρε σ’ αυτόν
τουν παπά
ας που-νού-μι κι τα σπίτια.

Για τα σπίτια

Νε σ’αυτά να τα σπί-νί-τια τα να
ψηλά τα μαρμαρι-νου-στρουμένα.
Νε που κου-νού-σκι-νί-νίζουν τα να φλουριά
Κι δινιρμου-νί-ζουν τ’ άσπρα.
Νε κι αυτά να τα δινιρμου-νί-νίσματα
δώστι τα στου Βασιλιά μας.
Νε κι μεις νεις καλού νου
σας η-νί-βραμι
σαν του νου καλού του χρόνου.

Κι τ’ χρόν’

ΣΗΜΕΡΑ

Για τον νοικοκύρη και την νοικοκυρά

Ένας άρχοντας
με την αρχόντισσα
στη σκάλα που ανεβαίνουν.
Κάθε σκαλί και ρώτημα
κάθε σκαλί και λόγος.

Πολλά είπαμε σ’ αυτόν
τον άρχοντα
ας πούμε για τον λεβέντη.

Για τον γιο

Ένας λεβέντης
και ντελής
ένας με τα μαχαίρια.
Με τα μαχαίρια περπατεί
τη χώρα φοβερίζει.
Για δώστε μου
αυτήν που αγαπώ
ή για διώξτε με και μένα.
Να πάω πάνω στα βουνά
να κουβαλώ λιθάρια.
Λιθάρια με τους ωμούς μου
άμμο με την ποδιά μου.
Να φτιάξω σπίτια θαυμαστά
να βάλω την αγάπη μου.

Πολλά είπαμε
σ’ αυτόν το λεβέντη
ας πούμε και για τον άλλο.

Τον έλουζε
τον χτένιζε
και στο σχολείο τον στέλνει.
Και ο δάσκαλος τον
έδερνε με μια ασημένια βέργα.

Πολλά είπαμε
σ’ αυτόν το λεβέντη
ας πούμε και για την κόρη.

Για την κόρη

Προξενητάδες έρχονται
απάνω από την πόλη.
Ρωτούσαν
και ξαναρωτούν
που θα βρουνε τέτοια κόρη.
Τέτοια ψηλή
τέτοια λιγνή
τέτοια μαυροματούσα.

Πολλά είπαμε σ’ αυτήν
την κόρη ας πούμε
και την άλλη.

Μια κόρη είχε η μάνα της
μια και είναι χαϊδεμένη.
Κυρά μου την θυγατέρα σου
την πολυχαϊδεμένη.
Σε γραμματικό την
έδωσες και παπαδιά
θα γίνει.

Πολλά είπαμε σ’ αυτήν
την κόρη ας πούμε
και την άλλη.

Μια κόρη παινεύτηκε
μπροστά στα παλικάρια.
Που έκλωθε
που έπλεκε
τρεις μήνες ένα αδράχτι.

Πολλά είπαμε σ’ αυτήν
την κόρη ας πούμε
και την πόζα.

Για την χήρα

Κάθισε η πόζα κάθισε
σε πράσινο λιβάδι.
Και από το φλουρί
δεν φαίνεται
και από το μαργαριτάρι.

Πολλά είπαμε για αυτήν
την πόζα ας πούμε
και το αστρούδι.

Για το μικρό παιδί

Αυτό το αστρούδι
το μικρό που
πηγαίνει με το φεγγάρι.
Ας μου το χάριζε ο Θεός
και εγώ
θα τον αξιώσω.

Πολλά είπαμε γι’ αυτό
το αστρούδι
ας πούμε και τον παπά.

Για τον παπά

Σήκω παπά και δέσποτα
σήκω και μην κοιμάσαι.
Σήκω να πας στην εκκλησιά
να ψάλλεις να διαβάσεις.

Πολλά είπαμε γι’ αυτόν
τον παπά
ας πούμε και τα σπίτια.

Για τα σπίτια

Σ’ αυτά τα σπίτια τα
ψηλά τα μαρμαροστρωμένα
που κοσκινίζουν τα φλουριά
και δερμονίζουν τα άσπρα.
Και αυτά τα δερμονίσματα
δώστε τα στον Βασιλιά μας.

Και εμείς καλώς
σας βρήκαμε
σαν τον καλό το χρόνο.

Και του χρόνου